علی نقی نژاد1 ، دکتر مصطفی محمدی1 ، رضا بدل زاده1، زیبا شعاریان1 وعلی چشمالوس2
(1 - گروه فیزیولوژی دانشکدۀ پزشکی 2- معاونت غذا و دارو) دانشگاه علوم پزشکی تبریز
مصرف آب بهمراه غذا در تعالیم اسلامی منع شده است (در نامۀ معروف حضرت امام رضا ع به مأمون و رسالات ).در این رابطه مسائل زیر قابل توجه است:
تحریک شدن دستگاه گوارش برای ایجاد حرکات معده و روده ها و ترشح آنزیمها توسط غذا انجام می گیرد و بامخلوط شدن آب و مایعات با غذا اعمال فوق انجام نشده و زخم معده، اثنی عشر و یبوست بوجود می آید، اثر آنزیمها نیز بوسیلۀ کاهش ترشح و رقیق شدن کاهش می یابد.
در یک تجربة تحقیقی درمانی که روی تعدادی بیمار مبتلا به ناراحتی دستگاه گورارش شامل سوزش معده ، دل درد و یبوست درسنین بیست سال به بالا و دارای عادت صرف آب و مایعات به همراه غذا انجام شده از بیماران خواسته شد اگر احساس تشنگی دارند نیم ساعت قبل از غذا هر مایع نوشیدنی که بخواهند میل کنند ولی در غیر اینصورت از خوردن آب و مایعات به همراه غذا و
2-1ساعت بعد از آن
(تا زمان احساس تشنگی مخصوص بعدازغذا
)خودداری کنند،موقتاً از خوردن غذاهای آبکی مانند آش و سوپ اجتناب نمایند و از مواد غذایی که آب معده را جذب می کند مثل نان خشک،بیسکویت وکباب استفاده نمایند
.با این کار مشکل گوارشی همۀ افراد حل شد
.(شبیه این موضوع قبلاً بصورت مقالۀ مروری ارائه شده و لی بدلیل تحقیقاتی بودن و اهمیت مسئله و ابتلاء عمومی بنظر می آید با تغییراتی که انجام شده ارائۀ آن قابل استفاده باشد
. کلمات کلیدی:آنزیم های گوارشی، زخم معده ، یبوست و دل درد
مقدمه:
چنانکه در جامعۀ خود شاهد هستیم مصرف نوشابه و آب بهمراه غذا و چایی بلافاصله بعد از آن، یک امر عادی شده است. و لی در تعالیم اسلامی از جمله در نامۀ معروف حضرت امام رضا (ع) به مأمون آمده است: «آنانکه نمی خواهند از درد معده در رنج و عذاب باشند میان غذا آب ننوشند. نوشیدن آب در میان غذا بدن را رطوبی مزاج و معده را ضعیف می کند و سوء هاضمه می آورد»(1). علیرغم اینکه پس از مصرف غذای چرب فرد دچار تشنگی می شود، اما در اکثر رسالات عملی فقها و مجتهدین جامع الشرایط از مصرف آب بهمراه غذای پرچرب نهی شده است (2). از طرف دیگر مصرف مایعات همرا با غذا موجب رقیق شدن شیره ها و آنزیم های گوارشی می شود که می تواند امر هضم غذا را تا حدودی مختل نماید.
روشها: به منظور انجام این مطالعه، 30 نفر بیمار مذکر با محدودۀ سنی50-25 سال انتخاب شدند که به طیفی از ناراحتی های گوارشی مانند سوزش معده، ریفلاکس و گاستریت و یبوست مزمن مبتلا بودند.
طی یک پرسشنامه درباره عادات غذایی از این افراد سوال شد
. 5 نفر از این افراد به دلیل اینکه علیرغم عدم استفاده از آب و مایعات بهنگام غذا باز ناراحتی دستگاه گوارش داشتند از مطالعه کنار گذاشته شدند
. از
25 نفر افراد تحت مطالعه که عادت مصرف آب در حین غذا داشتند در خواست شد تا به مدت یک ماه
: 1- از مصرف آب و سایر مایعات به همراه غذا اجتناب کنند.2-
از غذاهای آبکی ( مانند سوپ و آش) استفاده نکنند. 3- در صورت احساس تشنگی، تنها مجاز خواهند بود نیم ساعت قبل از غذا و یا 2-5/1 ساعت بعد از غذا مایعات میل کنند.4- از غذاهاییکه آب و ترشحات معده را جذب می کند مثل نان خشک، بیسکویت و کباب استفاده کنند.
در افراد تحت مطالعه که عادت مصرف مایعات را داشتند پیش از رعایت موارد فوق به عنوان گروه کنترل خودشان استفاده شد. نتایج حاصل از تحقیق با روش آماری Student t-test مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج
: نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که ، پس از رعایت رژیم درمانی به مدت یکماه
: (1) علائمی مانند سوزش و ترشی معده به میزان 80% برطرف گردید.(2)
دل درد به میزان 90% بهبود یافت. (3) میزان یبوست نیز در افراد مبتلا تا حدود 95% کاهش یافت.
